Ankara'daki Cebeci Asri Mezarlığı'nda Cumhuriyet'in ilk yıllarında inşa edilen ve Türkiye'deki ilk krematoryum olarak tasarlanan yapı, İslam dininde cenazelerin yakılmasının uygun görülmemesi nedeniyle hiçbir zaman asıl amacıyla kullanılmadı.
Günümüzde bina, sahipsiz mezarlardan çıkarılan ve nakledilen insan kemiklerinin muhafaza edildiği bir ossuarium (kemik deposu) olarak hizmet veriyor.
CUMHURİYET DÖNEMİNDE AVRUPA'DAN ESİNLENİLDİ
Araştırmacılara göre Cebeci Asri Mezarlığı, 1932 yılında hazırlanan Ankara İmar Planı kapsamında modern şehircilik anlayışı doğrultusunda planlandı.
Dönemin Avrupa mezarlık projelerinden esinlenilerek tasarlanan alana bir krematoryum binası da eklendi.
Ancak dini nedenlerle yapı hiçbir zaman ölü yakma tesisi olarak kullanılmadı.
TÜRKİYE'DE AYAKTA KALAN TEK ÖRNEK
Daha sonra kemik deposuna dönüştürülen yapı, bugün de sahipsiz insan kemiklerinin saygılı şekilde muhafaza edildiği özel bir alan olarak kullanılmaya devam ediyor.
Uzmanlara göre İstanbul'da aynı dönemde inşa edilen benzer krematoryum binası daha sonra yıkılırken, Ankara'daki yapı korunarak günümüze ulaştı ve bu özelliğiyle Türkiye'de ayakta kalan tek örnek olma niteliğini taşıyor.
Cebeci Asri Mezarlığı hakkında, alanın tepeden bakıldığında bir fil ayağını andıracak şekilde tasarlandığı yönünde bir rivayet de bulunuyor.
Ancak araştırmacılar, bu iddiayı doğrulayan herhangi bir tarihi belge olmadığını, anlatının yalnızca sözlü aktarımlara dayandığını belirtiyor.
Ayrıca mezarlıktaki bazı mezarların kıble yönüne tam olarak bakmamasının ise geometrik yerleşim planından kaynaklandığı ifade ediliyor.