Türkiye, yapay zeka alanında küresel rekabette daha güçlü bir konuma ulaşmak amacıyla kapsamlı bir yol haritasını hayata geçiriyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan 2026-2030 dönemine ilişkin Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" temasıyla yayımlandı.
Plan kapsamında yapay zeka ekosisteminin geliştirilmesi, verilerin güvenli şekilde değerlendirilmesi, hesaplama altyapısının güçlendirilmesi ve yerli yapay zeka modellerinin geliştirilmesi hedefleniyor. Eylem planında 4 ana eksen altında 16 öncelikli eylem belirlendi.
5 MİLYON VATANDAŞA YAPAY ZEKA OKURYAZARLIĞI
Yapay zekanın toplumda bilinçli, güvenli, etik ve üretken şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı uygulanacak. Program kapsamında 24 ay içerisinde 5 milyon vatandaşa ulaşılması hedefleniyor.
Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı ile de nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi amaçlanıyor. Plan dönemi sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye'de araştırma, girişimcilik ve eğitim faaliyetlerine katılması öngörülüyor.
YAPAY ZEKA İÇİN ETİK ÇERÇEVE OLUŞTURULACAK
Eylem planında yapay zekanın kullanımına ilişkin güvenilir ve öngörülebilir bir düzenleyici ortam oluşturulmasına da yer verildi. Bu kapsamda vatandaşların haklarını koruyan ve yatırımcılar açısından öngörülebilirlik sağlayan bir yapı oluşturulması planlanıyor.
Kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinin yer alacağı Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak. Ayrıca TÜRKPATENT tarafından Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması başlatılarak yapay zeka teknolojileri ve yapay zeka kullanan buluşlara ilişkin sınai mülkiyet başvurularının teşvik edilmesi hedefleniyor.
10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HEDEFİ
Türkiye'nin yapay zeka alanındaki hesaplama kapasitesinin artırılması amacıyla düşük karbonlu ulusal hesaplama omurgası kurulacak. İlk 6 ay içerisinde Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi hazırlanarak uzun vadeli yatırım planının ortaya konulması planlanıyor.
Plan döneminde özel sektör ağırlıklı olmak üzere en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor. 2030 yılına kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücüne ve 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor.
HERKES İÇİN GPU PROGRAMI BAŞLATILACAK
Yapay zeka alanında faaliyet gösteren girişimlerin, KOBİ'lerin ve araştırmacıların hesaplama kaynaklarına daha kolay erişebilmesi için "Herkes İçin GPU Programı" hayata geçirilecek.
Program kapsamında dünya standartlarında hesaplama gücüne adil ve öngörülebilir koşullarda erişim sağlanması planlanıyor. Enerji verimliliği, veri güvenliği, hizmet sürekliliği ve fikri mülkiyet haklarının korunması da programın temel kriterleri arasında bulunacak.
Üniversite araştırmacıları, girişimler, KOBİ'ler ve kamu projeleri için ayrı erişim pencereleri ve tahsis kotaları oluşturulacak.
KAMUDA YAPAY ZEKA DÖNÜŞÜMÜ HIZLANACAK
Kamu kurumlarının yapay zeka dönüşümünde öncü rol üstlenmesi hedefleniyor. Bu kapsamda toplam kamu yatırım programları bütçesinden yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması planlanıyor.
Sağlık hizmetlerinde verimlilik, enerji ve şebeke optimizasyonu, akıllı üretim, kalite kontrol ve coğrafi bilgi sistemleri öncelikli alanlar arasında yer alacak. Bu alanlarda geliştirilecek pilot projeler, KOBİ Yapay Zeka Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı ile desteklenecek.
YAPAY ZEKA BÜYÜME BÖLGELERİ KURULACAK
Büyük ölçekli veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarının hızlandırılması için yapay zeka büyüme bölgeleri oluşturulacak. Bu bölgelerde enerji altyapısı hazır kampüsler ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini destekleyecek mükemmeliyet merkezleri kurulması planlanıyor.
Bölgelerde çok kiracılı yapay zeka fabrikaları da konumlandırılacak. Bu fabrikaların Türkiye'nin ulusal hesaplama kapasitesinin önemli bileşenlerinden biri olması hedefleniyor.
Bölgesel mükemmeliyet merkezlerinin ise üniversite, teknopark, TEKMER ve sanayi kuruluşlarının oluşturacağı konsorsiyumlar tarafından işletilmesi öngörülüyor.
YAPAY ZEKA İÇİN 25 MİLYAR LİRALIK FON
Eylem planı kapsamında araştırmadan girişimciliğe kadar uzanan iki aşamalı finansman mekanizması oluşturulacak.
Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık destek sağlanması planlanırken, projelerin yüzde 40'ının pilot veya prototip aşamasına ilerlemesi hedefleniyor.
Bunun yanında 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu ile en az 20 girişimin Seri A, Seri B veya ölçeklenme yatırımlarına katkı sağlanması amaçlanıyor.
ROBOTİK VE OTONOM TEKNOLOJİLER GELİŞTİRİLECEK
Türkiye'nin fiziksel yapay zeka ve robotik alanındaki üretim kapasitesinin artırılması da planın öncelikleri arasında bulunuyor. Savunma sanayisinde elde edilen robotik ve otonom sistem deneyiminin sivil alanlara aktarılması için çeşitli teknoloji ve hızlandırma programları uygulanacak.
Otonom sürüş teknolojilerinde de Türkiye'nin üretici ülke konumunun güçlendirilmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda tam otonom sürüşü destekleyecek altyapı, mevzuat ve test ortamlarının geliştirilmesi planlanıyor.
2027 sonuna kadar 3 öncelikli pilot, 2 üniversite-sanayi robotik merkezi, 3 test sahası ve 3 savunmadan sivile teknoloji transferi projesinin başlatılması öngörülüyor.
5 ÜLKEYLE YAPAY ZEKA İŞBİRLİĞİ HEDEFLENİYOR
Türkiye'nin yapay zeka diplomasisi alanındaki çalışmalarının da güçlendirilmesi planlanıyor. Eylem planına göre 2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zeka işbirliği çerçeve anlaşması imzalanması hedefleniyor.
Bölgesel ortaklıklar ve çok taraflı platformlar üzerinden ortak yapay zeka altyapıları, modeller ve kapasite geliştirme programlarının yürütülmesi amaçlanıyor.
KACIR: TÜRKİYE DÖNÜŞÜMÜN ÖNCÜLERİNDEN OLACAK
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin yapay zeka dönüşümünde yalnızca takip eden değil, teknoloji geliştiren ülkeler arasında yer alacağını belirtti.
Kacır, Türkiye'nin nitelikli insan kaynağı, AR-GE altyapısı, girişimcilik ekosistemi ve üretim kabiliyetiyle yapay zeka alanında yatırımın ve yenilikçi teknolojilerin merkezi olmasını hedeflediklerini ifade etti.
Bakan Kacır, yapay zekanın Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığı ve ekonomik kalkınması açısından yeni güç alanlarından biri haline getirilmesinin amaçlandığını kaydetti.