Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) verdiği kararla, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen kişilere bağlanan gelir ve aylıkların kesilmesini öngören düzenleme Anayasa'ya uygun bulundu. Yüksek Mahkeme, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi'nin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ilgili hükmünün iptali istemiyle yaptığı başvuruyu reddetti. Kararla birlikte, şartları taşıdığı belirlenen kişiler için ödenen gelir ve aylıkların kesilmesi ile daha önce yapılan ödemelerin yasal hükümler çerçevesinde geri alınmasına ilişkin uygulama yürürlükte kalmaya devam edecek.
Resmî Gazete'de yayımlanan karara göre, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, bakmakta olduğu dava kapsamında 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal isteminde bulundu. Başvuruda, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun eksik araştırma yapması halinde gerekli incelemenin mahkemeler tarafından tamamlanmasının yargının idarenin yerine geçmesine neden olabileceği ve düzenlemenin özel hayata saygı hakkına müdahale oluşturduğu ileri sürüldü.
AYM KARARIYLA MEVCUT DÜZENLEME YÜRÜRLÜKTE KALDI
Başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi ise söz konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olmadığı sonucuna vardı. Kararda, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların gelir ile aylıklarının hangi şartlarda kesileceğinin açık ve anlaşılır biçimde düzenlendiği ifade edildi.
Yüksek Mahkeme, yapılan ödemelerin geri alınmasına ilişkin usul ve esasların da kanunda ayrıntılı şekilde yer aldığını belirtti. Kararda, "Mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik şartını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır." değerlendirmesine yer verildi.
GELİR VE AYLIKLARIN KESİLMESİNE İLİŞKİN GEREKÇE
AYM kararında, sosyal güvenlik sisteminde eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların temel amacının, eş desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sosyal güvenliğinin sağlanması olduğu vurgulandı. Mahkeme, boşandığı halde eski eşiyle fiilen birlikte yaşamayı sürdüren ve bu nedenle eş desteğinden fiilen yoksun olmayan kişilere yapılan ödemelerin devam ettirilmesinin, düzenlemenin amacıyla bağdaşmadığını değerlendirdi.
Kararda şu ifadeler yer aldı:
"Eşinden boşanan ancak boşandığı eşiyle birlikte yaşayan ve fiilen eşinin desteğinden yoksun kalmayan kişilere bağlanan gelir ile aylıkların kesilerek hakkın kötüye kullanılmasını engelleme ve sosyal güvenlik sistemi kapsamındaki kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılmasının hedeflediği açıktır."
Mahkeme ayrıca, kanun koyucunun sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla bu yönde düzenleme yapmasının takdir yetkisi kapsamında bulunduğunu belirtti.
FAZLA ÖDEMELER GERİ ALINABİLECEK
5510 sayılı Kanun'da yer alan hüküm uyarınca, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen kişilerin gelir ve aylıkları kesiliyor. Aynı düzenleme kapsamında, bu kişilere daha önce yapılan ödemeler de Kanun'un 96. maddesinde belirtilen usul çerçevesinde geri tahsil edilebiliyor.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal istemini reddetmesiyle birlikte, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uygulanan mevcut yasal düzenleme geçerliliğini korudu. Böylece, boşanma sonrasında fiilen aynı evde yaşamaya devam ettiği belirlenen hak sahiplerine yönelik gelir ve aylık kesintisi ile yersiz ödemelerin geri alınmasına ilişkin hükümler yürürlükte kalmaya devam edecek.