Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Adalet Altunsoy, uygun koşullarda saklanmayan veya uzun süre açıkta bekletilen gıdaların ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi.

EN BÜYÜK RİSK GIDALARIN AÇIKTA BEKLEMESİ

Altunsoy, sıcak havalarda bakterilerin çok daha hızlı çoğaldığını belirterek, pişmiş yiyeceklerin bile kısa sürede tüketilmemesi halinde hastalık oluşturabilecek seviyeye ulaşabileceğini ifade etti.

Soğuk zincirin korunmaması, yetersiz pişirme ve hijyen kurallarına uyulmaması ise enfeksiyon riskini artıran başlıca nedenler arasında yer alıyor.

BU BELİRTİLER VARSA HASTANEYE BAŞVURUN

İshal ve kusmanın vücuttan sıvı ve elektrolit kaybına neden olduğunu belirten Altunsoy, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde durumun ağır seyredebileceğini söyledi.

Yüksek ateşin birkaç günden uzun sürmesi, kanlı ishal, şiddetli kusma, gözlerde çökme, ağız kuruluğu, halsizlik veya bilinç değişikliği gibi belirtilerde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı.

ANTİBİYOTİĞİ KENDİ BAŞINIZA KULLANMAYIN

Bağırsak enfeksiyonlarında en sık yapılan hatalardan birinin bilinçsiz antibiyotik kullanımı olduğuna dikkat çeken Altunsoy, tedavide önceliğin kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konulması olduğunu belirtti.

HİJYEN KURALLARINA DİKKAT

Uzmanlar, çiğ et ve sebzeler için ayrı kesme tahtası kullanılmasını, sebze ve meyvelerin iyice yıkanmasını, ellerin yemek hazırlamadan önce ve tuvalet sonrası en az 20 saniye sabunla yıkanmasını öneriyor.

Ayrıca çocukların havuz suyu yutmaması gerektiğini belirten Altunsoy, ishali bulunan çocukların enfeksiyonun yayılmaması için havuza sokulmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

1. Marul ve yapraklı yeşillikler

Marul, roka, kıvırcık ve benzeri yapraklı sebzeler yüksek su içerikleri nedeniyle dondurucuya uygun değildir. Donma sırasında oluşan buz kristalleri hücre yapısını bozduğu için çözüldüğünde yapraklar yumuşar, sulanır ve çıtırlığını tamamen kaybeder.

2. Salatalık

Yaklaşık yüzde 95'i sudan oluşan salatalık, dondurulduğunda en çok zarar gören sebzelerden biridir. Çözüldükten sonra suyu dışarı çıkar, süngerimsi ve yumuşak bir kıvama dönüşür. Bu nedenle salatalarda veya çiğ tüketimde istenen dokuyu koruyamaz.

3. Domates

Domates dondurulduğunda hücre yapısı zarar görür ve çözüldüğünde suyunu bırakır. Bu nedenle salata veya sandviçlerde kullanmak için uygun değildir. Ancak çorba, sos veya yemeklerde pişirilerek kullanılacaksa dondurulması yine de tercih edilebilir.

4. Kereviz sapı

Kereviz sapının karakteristik kıtır yapısı, dondurma işlemi sırasında büyük ölçüde kaybolur. Çözüldüğünde lifleri yumuşar ve lastiksi bir doku oluşur. Bu yüzden çiğ tüketim için uygun olmaz.

Dondurulmaya uygun sebzelerde en iyi sonucu almak için kısa süreli haşlama (blanching) yapıp ardından hızlı şekilde soğutarak dondurmak önerilir. Ancak marul, salatalık ve benzeri yüksek su içeren sebzeler mümkün olduğunca taze tüketilmelidir.

Doğru saklama yöntemi hem besin değerini hem de sebzelerin lezzetini korumanın en etkili yoludur.

Uzmanlar, özellikle gece boyunca ağızda kalan biberonun diş çürüğü riskini önemli ölçüde artırdığı konusunda uyarıyor.

BİBERON ÇÜRÜĞÜ RİSKİ ARTIRIYOR

Biruni Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gamze Aren, biberon çürüğünün yalnızca şekerli içeceklerden değil, doğal şeker içeren süt ve mamaların dişlerle uzun süre temas etmesinden de kaynaklanabileceğini belirtti. Özellikle süt, devam sütü, mama ve meyve suyu bulunan biberonların gece boyunca bebeğin ağzında bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

GECE BESLENMESİ DİŞ MİNESİNİ ZAYIFLATABİLİYOR

Uyku sırasında tükürük akışının azalması nedeniyle ağız içinin doğal temizlenme mekanizmasının yavaşladığını ifade eden Aren, biberonla uyuyan bebeklerde süt veya mamanın özellikle üst ön dişlerin çevresinde biriktiğini söyledi. Bu durumun bakteriler tarafından aside dönüştürülerek süt dişlerinin minesini zamanla zayıflattığını belirtti.

İLK BELİRTİLER DİKKATE ALINMALI

Biberon çürüğünün genellikle üst ön süt dişlerinde başladığını belirten Aren, diş eti çizgisine yakın bölgelerde görülen tebeşirimsi beyaz lekelerin çürüğün ilk işareti olabileceğini ifade etti. Bu lekelerin zamanla sarı, kahverengi veya siyah renge dönüşebileceğini, dişte kırılma ya da ağrı oluşması beklenmeden çocuk diş hekimine başvurulması gerektiğini söyledi.

SÜT DİŞLERİ İHMAL EDİLMEMELİ

Süt dişlerinin çiğneme, beslenme, konuşma gelişimi ve daimi dişlerin doğru konumda çıkması açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Aren, tedavi edilmeyen çürüklerin ağrı, enfeksiyon ve diş kaybına neden olabileceğini belirtti. Ayrıca erken çocukluk döneminde çürük görülen çocukların ilerleyen yıllarda yeniden çürük geliştirme riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekti.

AĞIZ BAKIMINA İLK DİŞLE BAŞLANMALI

Aren, ailelerin ilk süt dişinin çıkmasıyla birlikte ağız bakımına başlaması gerektiğini belirterek, beslenmenin ardından bebeğin dişlerinin temiz ve nemli bir gazlı bez ya da yaşına uygun yumuşak bir diş fırçasıyla temizlenmesini önerdi. İlk dişten itibaren dişlerin günde iki kez ebeveyn tarafından fırçalanması, üç yaşından küçük çocuklarda ise pirinç tanesi kadar florürlü diş macunu kullanılması gerektiğini ifade etti.

Poliklinik Sorumlusu ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaşar Durmaz, polikliniğin temel amacının gençlerin henüz ergenlik evresindeyken sigaradan uzaklaşmalarını sağlamak olduğunu söyledi.

Gençlerin sigaranın zararlarının her zaman farkında olamadığına ve polikliniğe genellikle yönlendirmelerle başvurduğunu belirten Durmaz, şöyle konuştu:

"Gençlerimiz genelde kendi isteklerinden ziyade hekimlerin yönlendirmesi ya da ailelerinin talebiyle polikliniğimize geliyor. Bizim Kütahya'da öncelikli amacımız, gençlerimizin ergenlik döneminde sigarayı bırakmalarını sağlamak.

Çünkü yapılan çalışmalar gösteriyor ki erişkin sigara içenlerin yüzde 90'ı bu alışkanlığa ergenlik döneminde başlıyor.

Eğer biz Kütahya'da ergenlik dönemindeki gençlerimizde tütün kullanımını engelleyebilirsek, ileriki hayatlarında sigara içen yetişkin sayısı da kendiliğinden azalmış olacaktır."

"SİGARA, DİĞER BAĞIMLILIKLAR İÇİN BİR GİRİŞ MADDESİ"

Durmaz, ergenlik dönemindeki gençlerin risk almaya meyilli olduğunu ve akran baskısı veya sosyal medyanın etkisiyle zararlı alışkanlıklara kolayca yönelebildiğini vurguladı.

Polikliniğe gençlerin ilgi gösterdiğini aktaran Durmaz, "Sigara, maalesef diğer maddelerin başlangıcı için bir 'giriş maddesi' niteliğinde.

Sigara bağımlısı olan bir genç, ilerleyen yıllarda alkol veya farklı madde bağımlılıklarına daha açık hale geliyor.

Bu tehlikeli zinciri Kütahya'da erken aşamada kırmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz." ifadelerini kullandı.

KÜTAHYALI AİLELERE "ÖRNEK OLUN" ÇAĞRISI

Poliklinikte yürütülen tedavilerde aile faktörünün önemine değinen Durmaz, Kütahyalı ebeveynlere şöyle çağrıda bulundu:

"Polikliniğimize gelen gençlerin aile yapısını incelediğimizde anne, baba veya yakın bir akrabanın sigara kullandığını tespit ediyoruz.

Aileler 'balkonda içiyorum' deseler de ikincil ve üçüncül maruziyet dediğimiz durum gerçekleşiyor.

Bebeklerin dahi kanında ve akciğerlerinde nikotin kalıntılarına rastlanabiliyor.

Kütahya'daki ebeveynlerin çocuklarına her anlamda örnek olmaları, kendi sağlıkları ve evlatlarının geleceği için son derece kritik."

Yaşar Durmaz, Kütahya Şehir Hastanesindeki poliklinikten faydalanmak isteyen vatandaşların ve gençlerin MHRS veya ALO 171 hattı üzerinden randevu alabileceklerini, süreci motivasyonel görüşmeler ve ihtiyaç halinde nikotin bandı gibi yöntemlerle multidisipliner bir şekilde yürüttüklerini vurguladı.

Sigarayı bırakmak için polikliniğe başvuran 17 yaşındaki Muammer Burak da sigaranın neden olduğu yoğun öksürük yüzünden polikliniğe başvurduğunu ve bu zararlı alışkanlıktan kurtulmayı amaçladığını dile getirdi.

Lokman Hekim Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Gültekin, gıdaların raf ömrünü uzatmak, tat, renk ve yapısını korumak amacıyla kullanılan katkı maddelerinin, belirlenen güvenli sınırların üzerinde ve sık tüketilmesinin sağlık açısından risk oluşturabileceğini belirtti.

Gültekin, katkı maddelerinin yalnızca doğrudan değil, ambalajlama, depolama ve üretim süreçleri aracılığıyla da gıdalara geçebildiğini ifade ederek, değerlendirmelerde maddenin adı kadar dozu, tüketim sıklığı, saklama koşulları ve genel beslenme düzeninin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

DOZ VE TÜKETİM SIKLIĞI BELİRLEYİCİ OLUYOR

Prof. Dr. Gültekin, katkı maddelerinin kullanım izni almadan önce toksik, genotoksik ve kanserojen etkiler açısından kapsamlı incelemelerden geçirildiğini, yalnızca güvenli tüketim sınırları belirlenen maddelerin kullanımına izin verildiğini ifade etti.

Renklendirici ve koruyucu bazı katkı maddeleri üzerine yapılan bilimsel araştırmalarda inflamasyon, DNA hasarı ve hücre mekanizmaları üzerindeki etkilerin incelendiğini aktaran Gültekin, yüksek dozlarda elde edilen sonuçların izin verilen kullanım miktarlarıyla aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

GIDA GÜVENLİĞİ ÜRETİMLE SINIRLI DEĞİL

Gıda güvenliğinin yalnızca üretim aşamasıyla sınırlı olmadığını belirten Gültekin, taşıma, depolama ve tüketicinin ürünü saklama koşullarının da sağlık üzerindeki olası etkileri değiştirebildiğini dile getirdi.

İşlenmiş et ürünleri ile katkı maddesi içeren şekerli ve alkolsüz içeceklerin uzun süreli ve yüksek miktarda tüketiminin sınırlandırılmasının koruyucu sağlık yaklaşımı açısından önemli olduğunu ifade eden Gültekin, özellikle çocuklar, ergenler, gebeler ve emziren kadınların bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

ETİKET OKUMA VE DENGELİ BESLENME ÖNERİSİ

Prof. Dr. Fatih Gültekin, üreticilerin katkı maddeleriyle ilgili yasal kullanım sınırlarına titizlikle uyması, tüketicilerin ise ürün etiketlerini dikkatle incelemesi gerektiğini belirtti.

Tek yönlü beslenmeden kaçınılması, yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığının benimsenmesi ve yoğun işlenmiş gıdaların tüketiminin azaltılmasının önemine dikkat çeken Gültekin, gıda katkı maddelerinin tamamının aynı ölçüde zararlı olarak değerlendirilmesinin bilimsel bir yaklaşım olmadığını vurguladı.

Araştırmacılar, yeni yöntemin kanser tedavisinde umut vadettiğini belirtirken, aşının henüz araştırma ve klinik değerlendirme sürecinde olduğunun altını çiziyor.

KİŞİYE ÖZEL AŞI ÜZERİNDE ÇALIŞILIYOR

Geliştirilen yeni nesil aşı, her hastanın tümör özellikleri dikkate alınarak özel olarak tasarlanıyor.

Bu yöntemle bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini daha etkili şekilde tanıması ve hedef alması amaçlanırken, tedavinin başarı oranının artırılması hedefleniyor.

FARKLI KANSER TÜRLERİNDE TEST EDİLİYOR

Araştırmaların melanom, akciğer kanseri ve beyin tümörleri başta olmak üzere çeşitli kanser türleri üzerinde sürdüğü bildiriliyor.

İlk bulguların umut verici olduğu ifade edilirken, yöntemin etkinliğini ortaya koymak için daha geniş kapsamlı klinik çalışmaların devam ettiği belirtiliyor.

UZMANLARDAN TEMKİNLİ DEĞERLENDİRME

Bilim insanları, kamuoyunda yer alan "kansere kesin çözüm bulundu" şeklindeki iddiaların gerçeği tam olarak yansıtmadığına dikkat çekiyor.

Aşının güvenliği ve tedavideki başarısının kesin olarak ortaya konulabilmesi için klinik araştırmaların tamamlanması ve elde edilen verilerin bilimsel olarak doğrulanması gerektiği vurgulanıyor.

GÖZLER KLİNİK ARAŞTIRMALARDA

Kişiselleştirilmiş kanser aşıları, son yıllarda onkoloji alanında üzerinde en fazla çalışılan yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.

Rusya'da yürütülen çalışma da bu alandaki önemli girişimler arasında gösterilirken, uzmanlar aşının gelecekteki yerinin klinik araştırmalardan elde edilecek sonuçlarla netleşeceğini ifade ediyor.

BETA MİKROBU KALP KAPAKLARINA ZARAR VEREBİLİYOR

Çocuk Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Yılmaz Yozgat, beta mikrobunun neden olduğu boğaz enfeksiyonlarının ardından gelişebilen akut romatizmal ateşin, erken fark edilmediğinde kalp kapaklarında kalıcı hasar bırakabileceğini ifade etti.

Yozgat, enfeksiyondan yaklaşık 2-3 hafta sonra diz ve ayak bileklerinde şişlik ile ağrı görülebileceğini, bazı çocuklarda ise aynı süreçte kalp kapaklarının da etkilenebildiğini belirtti.

EKLEM AĞRISI GEÇİYOR, KALPTEKİ HASAR KALABİLİYOR

Uzmanlara göre eklem şikayetleri zamanla düzelirken, kalp kapaklarında oluşan hasar kalıcı olabiliyor. Tekrarlayan beta enfeksiyonları ise kapaklardaki bozulmayı artırarak ilerleyen yaşlarda kalp kapağı ameliyatını gerekli hale getirebiliyor.

ERKEN TANI KALICI HASARI ÖNLEYEBİLİR

Kalpte oluşan hasarın ekokardiyografi ile tespit edilebildiğini belirten Yozgat, erken dönemde uygun tedavi uygulanması halinde kalıcı hasarın önlenebileceğini vurguladı.

AİLELERE KARDİYOLOJİ KONTROLÜ UYARISI

Uzmanlar, çocuklarda görülen eklem ağrılarının her zaman büyüme ağrısı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Özellikle 3 yaşından sonra çocukların çocuk kardiyoloji kontrolünden geçirilmesi ve gerekli durumlarda ekokardiyografi yapılmasının, olası kalp hastalıklarının erken teşhisi açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.

Geleneksel inanışa göre 3, 5 ve 7 Ağustos'ta hacamat uygulaması için en uygun ve faziletli günler arasında kabul ediliyor.

DİĞER UYGUN TARİHLER

Ay içerisinde hacamat için önerilen diğer tarihler ise 10, 13, 17, 20, 24 ve 27 Ağustos olarak sıralanıyor.

Bu tarihler, Hicri takvim esas alınarak belirlenen geleneksel tavsiye günlerini ifade ediyor.

TIBBİ GEREKLİLİKTE GÜN DEĞİL SAĞLIK DURUMU ÖNEMLİ

Uzmanlar, hacamatın tıbbi bir amaçla uygulanması gerektiğinde gün seçiminden önce kişinin sağlık durumunun ve doktor değerlendirmesinin dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.

Yapılan bazı araştırmalar, hacamatın bazı kişilerde:

• Kas ve eklem ağrılarının hafiflemesine,
• Boyun, sırt ve bel gerginliğinin azalmasına,
• Kan dolaşımının desteklenmesine,
• Baş ağrısı ve migren şikayetlerinin hafiflemesine,
• Spor sonrası kas yorgunluğunun azalmasına,
• Geçici rahatlama ve stres hissinin azalmasına katkı sağlayabileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte, hacamatın tüm hastalıklar için etkili olduğuna dair güçlü bilimsel kanıt bulunmadığı, işlemin mutlaka hijyen kurallarına uygun koşullarda ve eğitimli sağlık profesyonelleri tarafından uygulanması gerektiği belirtiliyor.

“TÜM KÜTAHYA HALKINI KAN BAĞIŞINA BEKLİYORUZ”

Kütahya halkının kan bağışında duyarlı olduğunu anlatan Ulusoy, bu kapsamda tüm Kütahyalı vatandaşları projeye destek olmaya davet etti.
Kampanya ile kan bağışında bulunmak isteyip merkeze gelemeyenlere ulaşmayı hedeflediklerini belirten Ulusoy, “Kan bağışında bulunan kişilere küçük sürprizlerimiz de olabilir. Ümit ediyoruz ki biz de başarılı olacağız yani. Genelde pazarların kurulduğu mahallelerde yapmayı düşünüyoruz. Halkın devamlı gidip çıktığı, bulunduğu kesimler olacak. Önümüzdeki ay içerisinde 7 tane ekibimiz sahada olacak.” diye konuştu.

“MAHALLELERDEKİ SEMT PAZARLARINDA OLACAĞIZ”

Kütahya Kızılay Kan Bağışı Merkezi Kan Bağışçısı Kazanım Uzmanı Uğur Serçebay, proje çerçevesinde ilk etkinliğin 3 Ağustos’ta Dumlupınar Mahallesi’nde muhtarlık binası önünde başlayacağını dile getirdi.
Daha sonra 4 Ağustos’ta Evliya Çelebi Mahallesi'nde Millet Bahçesi'nin yanında olacaklarını aktaran Serçebay, “7 Ağustos Cumartesi günü Gazi Kemal Mahallesi Dönenler Camisi'nin önünde olacağız. 9 Ağustos Pazar günü de Yoncalı Mahallesi'nde mesire alanının orada olacağız. Tüm halkımızı kan bağışına bekliyoruz, davet ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

“SAAT 12’DE BAŞLAYIP, SAAT 20.30’A KADAR DEVAM EDECEĞİZ”

Kan bağışı alımlarının ortalama saat 12 gibi başlayacağını belirten Serçebay, akşam saat 20.30'a kadar devam edeceğini ifade etti.
Serçebay, kanver.org. internet sitesinden proje ile ilgili tüm bilgilerin yer aldığını kaydetti.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) bünyesinde hizmet veren Uyku Ünitesi'nde, uyku bozukluğu yaşayan hastalara gece boyunca yapılan tetkiklerle tanı konuluyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuluyor.

Ünitede hastalar, çeşitli hazırlık süreçlerinin ardından uyku laboratuvarında polisomnografi (uyku testi) ile değerlendiriliyor. Gece boyunca yapılan kayıtlarla uyku bozukluklarının nedeni ayrıntılı şekilde inceleniyor.

FARKLI UYKU HASTALIKLARI ARAŞTIRILIYOR

OMÜ Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı Başkanı ve Türk Nöroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Murat Terzi, laboratuvarda uykuya dalamama, uykuyu sürdürememe, huzursuz bacak sendromu ve uyku apnesi gibi birçok rahatsızlığın araştırıldığını belirtti.

Bazı hastalarda birden fazla uyku probleminin görülebildiğini ifade eden Terzi, bu durumlarda kulak burun boğaz, göğüs hastalıkları, psikiyatri ve nöroloji uzmanlarının birlikte çalıştığı multidisipliner bir tedavi yaklaşımı uygulandığını söyledi.

UYKU KALİTESİ GENEL SAĞLIĞI ETKİLİYOR

Uyku bozukluklarının aşırı kilo, kulak burun boğaz ve göğüs hastalıklarının yanı sıra epilepsi, Parkinson hastalığı, huzursuz bacak sendromu ve multipl skleroz (MS) gibi nörolojik hastalıklarla da ilişkili olabileceğine dikkat çekildi.

Terzi, kaliteli uykunun gündüz yaşamını doğrudan etkilediğini belirterek, uyku problemi yaşayan kişilerin gecikmeden uzman desteği almasının önemini vurguladı.

UYKU LABORATUVARLARININ YAYGINLAŞMISI GEREKİYOR

OMÜ Uyku Ünitesi'nde aylık yaklaşık 60 hastaya hizmet verildiğini aktaran Prof. Dr. Murat Terzi, uyku laboratuvarlarının doğru tanı açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

Terzi, uyku laboratuvarlarının Türkiye genelinde yaygınlaştırılması gerektiğini belirterek, bu merkezlerin uyku bozukluklarının doğru şekilde tespit edilmesi ve uygun tedavinin planlanmasında önemli rol üstlendiğini ifade etti.

Uzmanlar, yapay zeka destekli ilaç tasarımının ilaç geliştirme süreçlerini hızlandırıp maliyetleri azaltabileceğini belirtiyor.

Uzmanlar, yapay zekanın ilaç geliştirme sürecinde önemli bir karar destek aracı olduğunu ancak deneysel doğrulamanın vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.

YAPAY ZEKA YENİ MOLEKÜLLER TASARLAYABİLİYOR

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdulilah Ece, üretken yapay zeka modellerinin yalnızca mevcut molekülleri taramakla kalmadığını, belirli hastalık hedefleri için daha önce sentezlenmemiş yeni moleküller tasarlayabildiğini belirtti.

Yapay zeka tarafından tasarlanan bazı moleküllerin deneysel çalışmalarla doğrulanmasının, teknolojinin ulaştığı seviyeyi gösterdiğini ifade etti.

YERLİ İLAÇ GELİŞTİRME SÜRECİNE KATKI SAĞLIYOR

Ece, yapay zeka destekli sistemlerin Türkiye'nin yerli ve özgün ilaç geliştirme hedefini güçlendirebileceğini belirterek, hastalık hedefinin belirlenmesinden molekül tasarımına, sanal taramadan yan etki tahminine kadar birçok aşamanın ülke içinde gerçekleştirilebileceğini söyledi.

Yerli ilaç geliştirmenin yalnızca üretim değil, özgün molekül tasarımı, patent, bilimsel bilgi birikimi ve üretim teknolojisini de kapsayan bütüncül bir süreç olduğunu vurguladı.

İLAÇ GELİŞTİRME SÜRECİNİ HIZLANDIRIYOR

Geleneksel ilaç geliştirme çalışmalarında binlerce molekülün tek tek sentezlenip test edilmesinin uzun zaman ve yüksek maliyet gerektirdiğini belirten Ece, yapay zekanın milyonlarca molekülü kısa sürede değerlendirerek yeni adaylar önerebildiğini ifade etti.

Ayrıca yapay zekanın çözünürlük, emilim, metabolizma, toksisite ve vücuttan atılım gibi özellikler hakkında erken aşamada öngörüler sunarak laboratuvara taşınacak adayların daha doğru seçilmesini sağladığını kaydetti.

BİLGİSAYAR DESTEKLİ İLAÇ TASARIMI FARKLI HASTALIKLARDA KULLANILIYOR

Prof. Dr. Ece, bilgisayar ve yapay zeka destekli ilaç tasarım merkezlerinde moleküler kenetleme, sanal tarama, moleküler dinamik ve kuantum hesaplamaları gibi yöntemlerden yararlanıldığını belirtti.

Bu çalışmaların Alzheimer hastalığı, kanser, mikrobiyal enfeksiyonlar, enflamasyon ve aşı geliştirme gibi birçok alanda sürdürüldüğünü ifade etti.

DENEYSEL DOĞRULAMA ŞART

Yapay zekanın önerdiği moleküllerin doğrudan ilaç olarak kabul edilemeyeceğini vurgulayan Ece, bilgisayar ortamındaki tahminlerin hücre, doku, hayvan ve klinik araştırmalarla doğrulanmasının zorunlu olduğunu söyledi. Yapay zekanın ilaç geliştirme sürecini hızlandıran önemli bir karar destek aracı olduğunu ancak tek başına ilaç geliştiremeyeceğini belirtti.

BAŞARI İÇİN ORTAK ÇALIŞMA GEREKİYOR

Ece, biyoloji, kimya ve tıp alanındaki uzmanların birlikte çalışmasının önemine dikkat çekerek, üniversiteler, araştırma merkezleri, teknoparklar ve ilaç sanayisinin iş birliği yapması halinde Türkiye'nin özgün ilaç geliştirme kapasitesinin önemli ölçüde güçlenebileceğini ifade etti.

Yapay zekanın etkin kullanılabilmesi için nitelikli veri ve uzman insan kaynağının kritik öneme sahip olduğunu sözlerine ekledi.

Hepatit B ve Hepatit C'de erken tanı ve zamanında başlanan tedavi, hastalığın kontrol altına alınmasında büyük önem taşıyor.

Uzmanlar, hastalıkların çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğini, geç kalındığında ise siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor.

HEPATİT ÇOĞU ZAMAN BELİRTİ VERMİYOR

Ankara Etlik Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Gülnur Kul, Hepatit B ve C'nin kan, sterilize edilmemiş tıbbi aletler, ortak enjektör kullanımı, korunmasız cinsel temas ve anneden bebeğe bulaşabildiğini söyledi.

Hastalıkların çoğu zaman belirti göstermeden ilerlediğini belirten Kul, son evrede siroz, karaciğer kanseri veya karaciğer yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlarla ortaya çıkabildiğini ifade etti.

AŞILAMA VE ERKEN TANI HAYAT KURTARIYOR

Türkiye'de Hepatit B görülme sıklığının yüzde 5'in, Hepatit C'nin ise yüzde 1'in altında olduğunu belirten Kul, Sağlık Bakanlığının Viral Hepatit Kontrol Programı kapsamında farkındalık çalışmalarını sürdürdüğünü kaydetti.

Hepatit B aşısının 1998 yılından bu yana çocukluk aşı takviminde yer aldığını ve aşılama oranlarının yüzde 95'in üzerine çıktığını söyledi. Hepatit C'de ise doğru tedaviyle yüzde 95'in üzerinde başarı sağlanabildiğini vurguladı.

TEDAVİ CİDDİ KOMPLİKASYONLARI ÖNLÜYOR

Doç. Dr. Kul, Hepatit B tedavisi uygulanmayan hastalarda zamanla siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gelişebileceğini belirtti.

Tedavi gören bir hastasında karaciğer testlerinin normale döndüğünü ve bulaştırıcılık düzeyinin yok denecek kadar azaldığını ifade etti.

HEPATİT C TEDAVİSİNDE YÜKSEK BAŞARI ORANI

Hepatit C tedavisinin hastanın durumuna göre 8 ila 12 hafta sürdüğünü belirten Kul, tedavi gören bir hastasında ikinci haftada virüsün saptanamaz seviyeye indiğini söyledi.

Hepatit hastalarının günlük yaşamlarına normal şekilde devam edebileceğini vurgulayan Kul, hastalığın sarılmak, aynı evde yaşamak veya sosyal temasla bulaşmadığını, yalnızca kan ve cinsel temas yoluyla bulaştığını hatırlattı.

HASTALAR TEDAVİYLE SAĞLIKLARINA KAVUŞUYOR

Tedavi gören hastalar Bahri Balkan ve Salih Çetinkaya da tedavi sonrasında hem sağlık durumlarının düzeldiğini hem de bulaştırıcılık endişelerinin büyük ölçüde ortadan kalktığını belirtti.

Uzmanlar, erken tanı ve düzenli hekim takibinin hastalığın kontrol altına alınmasında en önemli unsur olduğunun altını çiziyor.

Medipol Mega Üniversite Hastanesi'nde gerçekleştirilen ameliyatta, 7 ve 4 santimetre büyüklüğündeki tümörler çıkarılırken böbrek fonksiyonları da korundu.

HEM KANSER TEMİZLENDİ HEM BÖBREK KORUNDU

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Rahim Horuz, tek böbrekte gelişen tümörlerin tedavisinin büyük hassasiyet gerektirdiğini belirterek, amaçlarının yalnızca kanserli dokuyu temizlemek değil, hastanın diyalize ihtiyaç duymadan yaşamını sürdürebilmesini sağlamak olduğunu ifade etti.

Ameliyat sırasında böbreğin geçici olarak dolaşımdan ayrılıp soğutulduğunu belirten Horuz, bu yöntemle sağlıklı böbrek dokusunun korunmasının hedeflendiğini söyledi.

DÜZENLİ KONTROLLER HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR

Uzmanlar, böbrek kanseri geçiren hastaların tedavi sonrasında da düzenli kontrollerini aksatmaması gerektiğine dikkat çekiyor.

Düzenli görüntüleme ve muayeneler sayesinde olası tümör nükslerinin erken dönemde tespit edilebildiği, bunun da organ koruyucu cerrahi şansını ve yaşam kalitesini artırdığı belirtiliyor.

Laboratuvar analizlerinde mevzuata aykırı kimyasal maddeler tespit edilmesi üzerine ürünün piyasaya arzı yasaklandı.

SATIŞI DURDURULDU, TOPLATMA SÜRECİ BAŞLADI

Bakanlık kararıyla ürünün satışına son verilirken, daha önce piyasaya sunulan ürünlerin de toplatılması için süreç başlatıldı.

Yetkililer, çocuk ürünlerinde güvenlik standartlarının büyük önem taşıdığına dikkat çekerek denetimlerin aralıksız devam ettiğini bildirdi.

GÜVENSİZ ÜRÜNLER GÜBİS'TE YAYIMLANIYOR

Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin güvensiz ürünlere ilişkin bilgi ve alınan tedbirlere Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİSüzerinden ulaşabileceğini hatırlattı.

Vatandaşların alışveriş sırasında ürün güvenliğini kontrol etmeleri ve risk taşıyan ürünlerle karşılaşmaları halinde ilgili bildirim kanallarını kullanmaları istendi.

Günlük yaşam alışkanlıkları, yanlış duruş, hareketsizlik ve sağlıksız yaşam tarzı ise omurga sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Turgut Akgül, omurga sağlığını korumak ve ilerleyen yaşlarda hareket özgürlüğünü sürdürebilmek için dikkat edilmesi gereken 10 önemli öneriyi sıraladı.

1- DURUŞUNUZA DİKKAT EDİN

Bilgisayar başında çalışırken, ayakta dururken veya yürürken başın omuzların üzerinde, omuzların geride ve omurganın dik pozisyonda olmasına özen gösterin. Başın öne eğilmesi boyun omurlarına binen yükü önemli ölçüde artırabiliyor.

2- HAREKETSİZ KALMAYIN

Uzun süre oturmak omurlar arasındaki disklerin beslenmesini olumsuz etkileyebiliyor. Her 45 dakikada bir ayağa kalkarak kısa yürüyüş yapmak ve esneme hareketleri uygulamak omurga sağlığına katkı sağlıyor.

3- YERDEN YÜK KALDIRIRKEN ÇÖMELİN

Belden eğilerek yük kaldırmak yerine dizleri bükerek çömelmek ve yükü vücuda yakın tutarak kaldırmak gerekiyor. Kaldırma sırasında gövdeyi sağa veya sola çevirmekten kaçınılması öneriliyor.

4- SIRT VE KARIN KASLARINI GÜÇLENDİRİN

Karın, bel ve sırt kasları omurganın doğal korsesi görevini görüyor. Klinik pilates, yüzme ve düzenli egzersizlerle bu kasların güçlendirilmesi omurga üzerindeki yükü azaltıyor.

5- DOĞRU YATAK VE YASTIK SEÇİN

Omurganın doğal eğrilerini destekleyen orta sertlikte ortopedik yatak ve uygun yastık kullanımı öneriliyor. Uzmanlar, yüzüstü yatış yerine sırtüstü veya yan yatış pozisyonunu tavsiye ediyor.

6- İDEAL KİLONUZU KORUYUN

Fazla kilo özellikle bel omurlarına ekstra yük bindirerek disk problemleri ve kireçlenme riskini artırabiliyor. Dengeli beslenme ve sağlıklı kilo kontrolü omurga sağlığı açısından büyük önem taşıyor.

7- ÇALIŞMA ORTAMINIZI ERGONOMİK HALE GETİRİN

Bilgisayar ekranının göz hizasında olması, dirseklerin yaklaşık 90 derece açıyla desteklenmesi ve bel destekli sandalye kullanılması omurgayı korumaya yardımcı oluyor.

8- SİGARA VE TÜTÜN ÜRÜNLERİNDEN UZAK DURUN

Sigara, omurga disklerinin kan dolaşımını olumsuz etkileyerek erken yıpranmaya neden olabiliyor. Uzmanlar, omurga sağlığı için tütün ürünlerinden uzak durulmasını öneriyor.

9- DÜZENLİ EGZERSİZ YAPIN

Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili egzersizler hem omurga kaslarını güçlendiriyor hem de esnekliği artırıyor.

10- AĞRILARI İHMAL ETMEYİN

Bel veya boyun ağrısı uzun sürüyor, istirahate rağmen geçmiyor ya da kol ve bacaklara yayılan uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden omurga hastalıklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurulması gerekiyor.

Uzmanlar, günlük yaşamda uygulanacak bu basit ancak etkili önlemlerin omurga sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ve ilerleyen yaşlarda hareket kabiliyetinin sürdürülmesine önemli katkı sağladığını belirtiyor.

Sıvı kaybı, yoğun güneş ışınları ve enfeksiyon riski tedavi sürecini olumsuz etkileyebilirken, alınacak basit tedbirlerle yaz mevsimini daha sağlıklı geçirmek mümkün olabiliyor.

Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Nilay Şengül, yaz aylarında kanser tedavisi gören hastaların dikkat etmesi gereken 10 önemli noktayı paylaştı.

TEDAVİNİZİ AKSATMAYIN

Uzmanlar, yaz tatili nedeniyle kemoterapi, immünoterapi veya hedefe yönelik tedavilerin ertelenmemesi gerektiğini belirtiyor. Tedavi planının hekim önerisi dışında değiştirilmemesi, ilaçların düzenli kullanılması ve günlük yaşamın sıcak hava koşullarına göre planlanması büyük önem taşıyor.

SIVI TÜKETİMİNİ ARTIRIN

Yüksek sıcaklıklarla birlikte vücuttan daha fazla sıvı kaybedildiğine dikkat çeken uzmanlar, kalp veya böbrek hastalığı bulunmayan bireylerin günde yaklaşık 2-2,5 litre su tüketmesini öneriyor. Susamayı beklemeden düzenli su içilmesi ve aşırı sıcak saatlerde dışarıda uzun süre kalınmaması tavsiye ediliyor.

GÜNEŞTEN KORUNUN

Bazı kanser ilaçları cildin güneşe karşı hassasiyetini artırabiliyor. Bu nedenle özellikle 11.00-16.00 saatleri arasında doğrudan güneş altında bulunulmaması, en az SPF 30-50 koruma faktörlü güneş kremi kullanılması, şapka takılması ve açık renkli pamuklu kıyafetlerin tercih edilmesi öneriliyor.

BESLENMENİZE DİKKAT EDİN

Yaz aylarında ağır ve yağlı yiyecekler yerine mevsim sebze ve meyveleri ile yeterli protein içeren dengeli beslenme öneriliyor. Bağışıklık sistemi zayıflayabileceği için açıkta satılan ve hijyeninden emin olunmayan gıdalardan uzak durulması gerektiği vurgulanıyor.

EGZERSİZİ SERİN SAATLERDE YAPIN

Fiziksel aktivitenin tedavi sürecinde enerji seviyesini destekleyebileceğini belirten uzmanlar, sabah erken saatlerde veya akşam serinliğinde 20-30 dakikalık yürüyüşlerin faydalı olabileceğini ifade ediyor. Ancak aşırı sıcak havalarda yoğun egzersizlerden kaçınılması gerektiği belirtiliyor.

UYKU DÜZENİNİ KORUYUN

Kaliteli uykunun tedavi sürecinde önemli bir yere sahip olduğuna dikkat çekilirken, sıcak havalarda serin ve iyi havalandırılan bir ortamda uyumanın, düzenli dinlenmenin ve uyku saatlerine bağlı kalmanın hem fiziksel hem de psikolojik açıdan fayda sağladığı ifade ediliyor.

ENFEKSİYON RİSKİNE KARŞI ÖNLEM ALIN

Kanser tedavisi gören kişilerde bağışıklık sistemi daha hassas olabileceğinden el hijyenine dikkat edilmesi, güvenilir gıdaların tüketilmesi ve gerekli durumlarda kalabalık ortamlarda maske kullanılması öneriliyor.

TATİL PLANINI DOKTORUNUZLA YAPIN

Seyahat planlarının tedavi takvimine göre düzenlenmesi gerektiğini belirten uzmanlar, ilaçların saklama koşullarına dikkat edilmesini ve yolculuk öncesinde mutlaka hekim görüşü alınmasını tavsiye ediyor.

PSİKOLOJİK DESTEĞİ İHMAL ETMEYİN

Sevdikleriyle vakit geçirmenin, doğada zaman geçirmenin, hobilerle ilgilenmenin ve stres azaltıcı aktivitelerin tedavi sürecine olumlu katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

HER DEĞİŞİKLİĞİ HEKİMİNİZLE PAYLAŞIN

Uzmanlar, yaz aylarında yeterli su tüketimi, güneşten korunma, dengeli beslenme, düzenli hareket ve enfeksiyonlardan korunmanın tedavi sürecini desteklediğini vurguluyor. Tedavi planının aksatılmaması ve sağlık durumunda görülen en küçük değişikliğin bile vakit kaybetmeden hekime bildirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Kanserle mücadelede yaşam tarzında yapılacak bilinçli değişikliklerin, hastaların hem fiziksel hem de psikolojik olarak daha güçlü hissetmelerine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Biruni Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Prof. Dr. Zeynep Hoşbay, prematüre doğan veya gelişimsel açıdan risk taşıyan bebeklerde yaşamın ilk aylarının büyük önem taşıdığını belirterek, erken değerlendirme ve gerektiğinde erken müdahalenin bebeğin gelişimini olumlu yönde etkilediğini söyledi.

Hoşbay, bu dönemin beynin öğrenmeye ve çevresel uyaranlara en açık olduğu "altın dönem" olarak değerlendirildiğini ifade etti.

ERKEN DEĞERLENDİRME GELİŞİMSEL GECİKMEYİ ÖNLEMEDE ETKİLİ

Prematüre doğum, düşük doğum ağırlığı, yenidoğan yoğun bakım öyküsü, doğum sırasında oksijensiz kalma ve bazı nörolojik sorunların bebeklerin gelişiminin yakından takip edilmesini gerektirdiğini belirten Hoşbay, belirgin bir gelişimsel gecikmenin ortaya çıkmasını beklemeden değerlendirme yapılmasının önemine dikkat çekti.

Bu süreçte yenidoğan hekimi, çocuk nörolojisi uzmanı ve fizyoterapistin birlikte çalışmasının tedavi sürecine önemli katkı sağladığını vurguladı.

ERKEN FİZYOTERAPİ BEBEĞİN DOĞAL GELİŞİMİNİ DESTEKLİYOR

Prof. Dr. Hoşbay, erken fizyoterapinin yoğun egzersiz anlamına gelmediğini belirterek, bebeğin doğal hareketleri, kas tonusu, duruşu ve hareket çeşitliliğinin değerlendirilerek gelişim potansiyelini en iyi şekilde kullanmasına yardımcı olunduğunu ifade etti.

Riskli bebeklerde motor gelişim gecikmesi, kas tonusunda farklılık, hareketlerde asimetri ve baş-gövde kontrolünde güçlük görülebileceğini belirten Hoşbay, doğru zamanda sunulan hareket ve duyusal deneyimlerin gelişim açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

AİLELER TEDAVİ SÜRECİNİN EN ÖNEMLİ PARÇASI

Erken müdahale sürecinde ailelerin aktif rol üstlendiğini vurgulayan Hoşbay, bebeğin taşınma şekli, gün içinde bulunduğu pozisyonlar ve oyun sırasında verilen desteğin gelişimi doğrudan etkilediğini belirtti.

Ailelere günlük bakım ve oyun sırasında uygulanabilecek doğru yöntemler konusunda eğitim verildiğini ifade eden Hoşbay, her riskli bebeğin yoğun fizyoterapiye ihtiyaç duymadığını ancak düzenli takip ve ihtiyaç halinde zaman kaybetmeden destek sağlanmasının sağlıklı gelişim açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

Dudak kararmasının en yaygın nedenlerinden biri sigara kullanımıdır. Nikotin ve katran, melanin üretimini artırarak zamanla dudak renginin koyulaşmasına yol açabiliyor.

Korumasız şekilde uzun süre güneşe maruz kalmak da dudaklarda pigment artışına neden olabiliyor.

B12 vitamini, demir ve folik asit eksikliği gibi beslenme yetersizlikleri ise dudaklarda solukluk veya koyulaşma görülebilmesine neden olabiliyor.

MORARMA CİDDİ BİR BELİRTİ OLABİLİR

Dudakların aniden morarması veya sürekli mor renkte görünmesi, kandaki oksijen seviyesinin düştüğüne işaret edebilir.

Kalp ve akciğer hastalıkları, dolaşım bozuklukları veya solunum sistemi rahatsızlıkları bu belirtinin altında yatabilir.

Morarmaya nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da baş dönmesi eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.

GÜNLÜK ALIŞKANLIKLAR DA ETKİLİ OLABİLİR

Sürekli dudak yalamak, sert içerikli kozmetik ürünleri kullanmak, yetersiz su tüketimi ve alerjik reaksiyonlar da dudakların kurumasına, tahriş olmasına ve zamanla renk değişikliğine neden olabiliyor.

sorunlarının belirtisi olabiliyor.

Uzmanlar, doğru tanı için hastaların yalnızca ortopedik değil, ürolojik açıdan da değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

GECİKME BÖBREK HASARINA YOL AÇABİLİR

Böbrek taşlarının bazı hastalarda şiddetli ağrıya neden olurken, bazı vakalarda hiçbir belirti vermeden ilerleyebildiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre sessiz seyreden taşlar tanının gecikmesine neden olabilir.

Taşın böbrekte tıkanıklık oluşturması durumunda ise böbrek hasarı gelişebiliyor ve ilerleyen süreçte böbrek yetmezliği riski ortaya çıkabiliyor.

ERKEN TANI TEDAVİYİ KOLAYLAŞTIRIYOR

Uzmanlar, erken dönemde tespit edilen böbrek taşlarının büyük bölümünün kapalı yöntemlerle başarılı şekilde tedavi edilebildiğini belirtiyor.

Ancak tanının gecikmesi halinde daha kapsamlı cerrahi müdahalelere ihtiyaç duyulabileceği, bazı vakalarda böbreğin alınmasının bile gerekebileceği ifade ediliyor.

BU BELİRTİLERİ GÖRMEZDEN GELMEYİN

Bel ve yan ağrısının uzun sürmesi, şiddetlenmesi veya idrarla ilgili şikayetlerle birlikte görülmesi halinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.

Uzmanlar, erken teşhisin böbrek fonksiyonlarının korunması açısından kritik önem taşıdığını vurguluyor.

Uzmanlar, egzersizlerin güneşin etkisinin daha az olduğu sabah erken saatlerde veya akşam serinliğinde yapılmasını öneriyor.

Özellikle öğle saatlerinde yapılan yoğun fiziksel aktivitelerin sıcak çarpması, tansiyon düşüklüğü ve sıvı kaybı riskini artırabileceği belirtiliyor.

SU TÜKETİMİ İHMAL EDİLMEMELİ

Egzersiz öncesinde, sırasında ve sonrasında yeterli miktarda su tüketilmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, susamayı beklemeden düzenli sıvı alınmasının

önemine dikkat çekiyor.

Aşırı terleme nedeniyle oluşan sıvı ve mineral kaybının performansı düşürebileceği, baş dönmesi ve halsizlik gibi sorunlara yol açabileceği ifade ediliyor.

KIYAFET SEÇİMİ VE GÜNEŞTEN KORUNMA ÖNEMLİ

Egzersiz sırasında açık renkli, hafif ve nefes alabilen kıyafetlerin tercih edilmesi tavsiye ediliyor.

Güneş ışınlarına uzun süre maruz kalınacak durumlarda şapka, güneş gözlüğü ve güneş koruyucu ürünlerin kullanılması öneriliyor.

Ayrıca kronik hastalığı bulunanlar ile ileri yaştaki bireylerin sıcak havalarda egzersiz programlarını doktor tavsiyesine göre planlaması gerektiği belirtiliyor.

VÜCUDUN UYARILARI DİKKATE ALINMALI

Uzmanlar, egzersiz sırasında baş dönmesi, mide bulantısı, aşırı halsizlik veya çarpıntı gibi belirtiler hissedildiğinde aktivitenin derhal sonlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Doğru planlanan egzersiz programı, yeterli sıvı alımı ve uygun çevre koşullarıyla yaz aylarında da güvenli şekilde spor yapılabileceği ifade ediliyor.